Phó Chủ tịch UBCKNN: Thị trường vốn cần huy động khoảng 10 triệu tỷ đồng trong 5 năm tới

Chiều 2/10, trong khuôn khổ Diễn đàn chuyên đề về Việt Nam “Đầu tư vào Việt Nam – Vươn mình trong Kỷ nguyên mới” tại Hội nghị thường niên Diễn đàn Chứng khoán châu Á lần thứ 31 (ASF AGM 2026), ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), có bài phát biểu dẫn đề tại Phiên thảo luận số 1.

Với chủ đề “Chiến lược Huy động Vốn cho Giai đoạn Tăng trưởng Kinh tế Tiếp theo của Việt Nam”, phiên thảo luận tập trung vào một trong những yêu cầu quan trọng khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới: huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho hạ tầng, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, chuyển dịch năng lượng và sản xuất công nghệ cao.

Ông cho biết Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% trong 5 năm tới, đồng thời hướng tới một mô hình tăng trưởng bền vững hơn. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026–2030 được ước tính khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương gần 1,5 nghìn tỷ USD. Trong đó, ngân sách Nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương 22%, còn gần 80% nguồn lực còn lại phải đến từ khu vực tư nhân và dòng vốn quốc tế. “Theo tính toán của chúng tôi, riêng kênh thị trường vốn và thị trường chứng khoán sẽ đóng góp vai trò quan trọng khi đảm nhận mục tiêu khoảng 10 triệu tỷ đồng, nghĩa là trung bình khoảng 2 triệu tỷ đồng một năm, tương đương khoảng 80 tỷ USD trong một năm”, ông Nguyễn Hoàng Dương chia sẻ.

Trong đó, tổng giá trị vốn huy động qua thị trường chứng khoán dự kiến phải đạt khoảng 5,4 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 200 tỷ USD trong 5 năm tới, lớn hơn gấp đôi tổng lượng vốn huy động trong giai đoạn 2020–2025.

Giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, tăng vai trò thị trường vốn

Phó Chủ tịch UBCKNN nhìn nhận một đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam trong thời gian dài là phụ thuộc lớn vào hệ thống tổ chức tín dụng. Cuối năm 2025, tổng dư nợ tín dụng ngân hàng đạt khoảng 18,58 triệu tỷ đồng, tương đương gần 730 tỷ USD, bằng khoảng 145% GDP. Riêng trong năm 2026, hệ thống ngân hàng dự kiến tiếp tục cung ứng thêm khoảng 2,8 triệu tỷ đồng vốn mới cho nền kinh tế.

Trong khi đó, đến giữa năm 2026, tổng vốn hóa thị trường cổ phiếu trên HOSE, HNX và UPCoM đạt khoảng 10,57 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 410 tỷ USD, bằng 82,3% GDP. Dư nợ thị trường trái phiếu đạt khoảng 32,1% GDP, trong đó trái phiếu doanh nghiệp chiếm 11,6% GDP và trái phiếu Chính phủ khoảng 20,5%.

Năm 2025 cũng là một trong những năm thị trường vốn ghi nhận khối lượng huy động lớn, với khoảng 113 nghìn tỷ đồng qua cổ phiếu, 651 nghìn tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp và 378 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ.

Theo ông Dương, điều này cho thấy thị trường vốn đang từng bước trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn cho cả Chính phủ và doanh nghiệp. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới không chỉ là tăng quy mô huy động, mà còn phải thay đổi cấu trúc dẫn vốn của nền kinh tế. “Chúng tôi sẽ tập trung xây dựng một thị trường không chỉ đơn thuần để huy động thêm vốn mà quan trọng là xây dựng một cấu trúc thị trường đủ sâu, đủ rộng và đủ minh bạch để hấp thụ và phân bổ hiệu quả các nguồn vốn trung và dài hạn”, Phó Chủ tịch UBCKNN nhấn mạnh.

Theo định hướng đến năm 2030, vốn hóa thị trường cổ phiếu hướng tới 120% GDP, thị trường trái phiếu đạt 58% GDP, trong đó trái phiếu doanh nghiệp tối thiểu đạt 25% GDP.

Năm hướng đi lớn cho giai đoạn tiếp theo

Tại bài phát biểu dẫn đề, ông Nguyễn Hoàng Dương cho biết UBCKNN xác định 5 định hướng ưu tiên cho giai đoạn tới.

Thứ nhất là tái cân bằng cấu trúc dẫn vốn của nền kinh tế. Tín dụng ngân hàng vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng nhu cầu vốn trung và dài hạn sẽ từng bước được dịch chuyển nhiều hơn sang thị trường vốn. Theo đó, cơ sở tổ chức phát hành cũng cần mở rộng khỏi nhóm ngân hàng và bất động sản, để doanh nghiệp sản xuất, năng lượng, hạ tầng và công nghệ có thể tiếp cận vốn thuận lợi hơn.

Thứ hai là đa dạng hóa công cụ nợ bằng đồng nội tệ. Bên cạnh trái phiếu Chính phủ đóng vai trò định chuẩn, UBCKNN sẽ phối hợp nghiên cứu hoàn thiện khung pháp lý cho trái phiếu hạ tầng, trái phiếu dự án, trái phiếu chính quyền địa phương và chứng khoán hóa tài sản.

Thứ ba là xây dựng cơ sở nhà đầu tư tổ chức dài hạn. Theo mục tiêu được ông Dương nêu, đến năm 2030, giá trị tài sản của nhà đầu tư nước ngoài hướng tới khoảng 15% GDP, tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đạt khoảng 5% GDP, còn quy mô tài sản các quỹ hưu trí tăng bình quân khoảng 11,5% mỗi năm. Cùng với đó, cơ quan quản lý định hướng khuyến khích nhà đầu tư cá nhân chuyển dần từ đầu tư trực tiếp sang đầu tư thông qua các quỹ được quản lý chuyên nghiệp.

Thứ tư là phát triển tài chính bền vững theo chuẩn mực quốc tế, với hệ sinh thái gồm trái phiếu xanh, trái phiếu xã hội, trái phiếu bền vững, trái phiếu chuyển dịch, tài chính hỗn hợp và thị trường tín chỉ carbon. Song song với đó là chuẩn hóa tiêu chí xanh, cơ chế xác minh độc lập và yêu cầu công bố thông tin.

Thứ năm là hội nhập sâu hơn để giảm chi phí huy động vốn, thông qua lộ trình áp dụng IFRS, nâng chuẩn quản trị doanh nghiệp theo thông lệ OECD, thúc đẩy công bố thông tin ESG, hướng tới nâng hạng tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư và thúc đẩy vận hành Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Ông Dương cho biết Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì các tiêu chí của thị trường mới nổi thứ cấp theo FTSE Russell, đồng thời hướng tới đáp ứng tiêu chuẩn thị trường mới nổi của MSCI và tiến lên nhóm thị trường mới nổi bậc cao của FTSE Russell vào năm 2030.

Ông Dương nhấn mạnh: “Với quyết tâm chính trị cao nhất, tư duy đổi mới và hạ tầng công nghệ hiện đại, Việt Nam đang nỗ lực chủ động trở thành một điểm đến an toàn, hiệu quả, tin cậy và bền vững cho dòng vốn của khu vực cũng như toàn cầu”. Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, sự kết nối chặt chẽ giữa Việt Nam và các đối tác trong ASF sẽ tiếp tục mở ra những cơ hội hợp tác mới, đồng thời góp phần hỗ trợ quá trình xây dựng một thị trường tài chính khu vực xanh hơn, bền vững hơn và có khả năng huy động nguồn lực lớn hơn cho tăng trưởng dài hạn.