Nghệ An mở "bản đồ" tăng trưởng mới với 1 trung tâm, 2 cực và 5 hành lang kinh tế

Nghệ An đặt nền tảng cho mô hình phát triển mới

UBND tỉnh Nghệ An vừa ban hành kế hoạch triển khai Chương trình hành động của Chính phủ và Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, với các mục tiêu được xác định theo ba mốc 2030, 2035 và 2045.

Đến năm 2030, Nghệ An đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành các nền tảng cho mô hình phát triển mới, tập trung vào thể chế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao và hình thành các doanh nghiệp có khả năng dẫn dắt.

Định hướng chung là đưa Nghệ An trở thành tỉnh khá của cả nước, cực tăng trưởng có vai trò động lực của Bắc Trung Bộ, đồng thời phát triển thành trung tâm của khu vực về công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, y tế, giáo dục, khoa học - công nghệ, thương mại, logistics và du lịch. Đây cũng là mục tiêu đã được xác định trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 của địa phương.

Một lợi thế tiếp tục được Nghệ An đặt trọng tâm là vị trí kết nối Đông - Tây. Không gian phát triển của tỉnh không chỉ hướng ra biển mà còn mở về phía Tây, kết nối với Lào và xa hơn là Tiểu vùng sông Mekong mở rộng.

Đến năm 2035, tỉnh phấn đấu cơ bản hoàn thành quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển tự cường, sáng tạo, bền vững và hội nhập. Mốc năm 2045 được đặt cao hơn, với mục tiêu Nghệ An trở thành tỉnh có thu nhập cao, phát triển toàn diện, văn minh và hiện đại.

Để cụ thể hóa lộ trình này, UBND tỉnh xác định 34 chỉ tiêu trên nhiều lĩnh vực. Ở nhóm quản trị, Nghệ An đặt mục tiêu cải thiện thứ hạng chính quyền số, đồng thời đưa Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và Chỉ số hài lòng của người dân (SIPAS) lên nhóm dẫn đầu cả nước. Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) cũng được định hướng sớm hoàn thành, tạo thêm nền tảng cho quản trị dựa trên dữ liệu.

Trong lĩnh vực kinh tế, tỉnh đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng GRDP cao trong các giai đoạn phát triển. GRDP bình quân đầu người đến năm 2030 được đặt ở mức 165-190 triệu đồng/người/năm. Các chương trình phát triển giai đoạn 2026-2030 của Nghệ An cũng đang hướng tới mức tăng trưởng hai chữ số và mở rộng mạnh quy mô đầu tư.

Kinh tế số được định hướng đóng góp 25-30% GRDP vào năm 2030 và tiếp tục tăng trong các giai đoạn sau. Trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo được đưa vào nhóm công cụ để nâng năng suất, thay đổi phương thức sản xuất và quản trị.

Song song với tăng trưởng, các chỉ tiêu xã hội, giáo dục và môi trường cũng được đặt ra, từ nâng tỷ lệ sinh viên theo học nhóm ngành STEM, mở rộng bảo hiểm y tế đến giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Nghệ An cũng dự kiến xây dựng các chương trình bảo tồn văn hóa dân gian gắn với du lịch cộng đồng ở miền Tây, đồng thời nghiên cứu hình thành Khu bảo tồn biển Hòn Ngư - Đảo Mắt và tăng khả năng ứng phó với thiên tai, biến đổi khí hậu.

Khu kinh tế Đông Nam giữ vai trò trung tâm động lực tăng trưởng

Mô hình phát triển mới được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo phương án đang được điều chỉnh, không gian phát triển của tỉnh được tổ chức theo cấu trúc gồm 1 trung tâm động lực tăng trưởng chính, 2 cực tăng trưởng, 3 vùng không gian phát triển, 4 trụ cột, 5 hành lang kinh tế và 6 vùng đô thị động lực.

Trong cấu trúc này, Khu kinh tế Đông Nam được xác định là trung tâm động lực tăng trưởng chính. Hai cực tăng trưởng phía Bắc và phía Nam đóng vai trò hỗ trợ mở rộng các không gian công nghiệp, đô thị và dịch vụ.

Khu kinh tế Đông Nam cũng tiếp tục được định hướng phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử và công nghiệp hỗ trợ, gắn với cảng biển, đô thị và dịch vụ. Đây là một trong những khu kinh tế ven biển trọng điểm được xác định trong Quy hoạch vùng Bắc Trung Bộ.

Nghệ An đồng thời định hướng lập Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Đông Nam mở rộng, nghiên cứu đề án khu kinh tế theo mô hình mới và thúc đẩy Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy.

Không gian phía Tây vì vậy được đặt trong mối liên kết ngày càng rõ với vùng đô thị và công nghiệp ven biển. Hành lang cao tốc Vinh - Thanh Thủy, Quốc lộ 46 được định hướng phát triển thương mại, logistics, kinh tế cửa khẩu, du lịch và giao thương với Lào.

Cùng với đó, tỉnh đặt mục tiêu nâng cấp các cặp cửa khẩu Thanh Thủy, Thông Thụ, Tam Hợp và Cao Vều, qua đó tăng khả năng kết nối với các địa phương của Lào.

Hệ thống đô thị cũng được tổ chức lại với 6 vùng đô thị động lực gồm Vinh, Hoàng Mai, Thái Hòa, Diễn Châu, Đô Lương và Trà Lân. Các khu vực này được xác định là những hạt nhân kết nối công nghiệp, dịch vụ, thương mại và các vùng sản xuất trong tỉnh.

Ở lĩnh vực kinh tế biển, Nghệ An tiếp tục đặt trọng tâm vào công nghiệp ven biển, logistics, cảng biển, du lịch và các ngành có giá trị gia tăng cao. Hướng phát triển này được gắn với Khu kinh tế Đông Nam và hệ thống đô thị ven biển nhằm mở rộng dư địa tăng trưởng phía Đông.

Tỉnh cũng đặt mục tiêu thu hút một số dự án từ các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới, qua đó tăng tỷ trọng các ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.

Việc điều chỉnh không gian phát triển diễn ra trong bối cảnh nhiều yếu tố đã thay đổi so với thời điểm Quy hoạch tỉnh được phê duyệt năm 2023, từ mô hình chính quyền địa phương hai cấp đến yêu cầu tăng trưởng cao hơn, chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ.

Do đó, trọng tâm của giai đoạn mới không chỉ là mở rộng quy mô những động lực hiện có, mà còn là tổ chức lại mối liên kết giữa vùng ven biển, đồng bằng và miền Tây; giữa khu kinh tế, đô thị, cảng biển và cửa khẩu.