Bộ chỉ số mới của HOSE có gì đáng chú ý, điều kiện nào để doanh nghiệp lọt rổ?

Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) vừa ban hành Quy tắc chỉ số cổ phiếu kinh tế tư nhân tăng trưởng Vietnam Private Growth Index, viết tắt VNPRIVGRO. Đây là chỉ số đầu tư gồm 30 cổ phiếu được lựa chọn từ rổ VNAllshare.

Theo HOSE, VNPRIVGRO được xây dựng nhằm phản ánh diễn biến của nhóm doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, có quy mô vốn hóa lớn, cổ phiếu thanh khoản tốt và khả năng tăng trưởng. Chỉ số đồng thời có thể trở thành cơ sở tham chiếu để phát triển các sản phẩm đầu tư theo chỉ số trong tương lai.

VNPRIVGRO được tính theo giá trị vốn hóa thị trường đã điều chỉnh tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, hay free-float. Điểm cơ sở của chỉ số là 1.000 điểm, với ngày cơ sở 13/11/2026.

Bên cạnh chỉ số giá, HOSE còn xây dựng VNPRIVGRO TRI. Khác với chỉ số thông thường chỉ phản ánh biến động giá cổ phiếu, VNPRIVGRO TRI tính thêm phần cổ tức của các doanh nghiệp thành phần với giả định số tiền này được tái đầu tư trở lại vào chỉ số.

Để lọt vào rổ 30 cổ phiếu, doanh nghiệp trước hết phải nằm trong VNAllshare và đáp ứng một loạt tiêu chí về free-float, thanh khoản và cơ cấu sở hữu.

Cụ thể, tỷ lệ free-float phải trên 10%. Với cổ phiếu đã nằm trong VNPRIVGRO ở kỳ rà soát trước, giá trị giao dịch khớp lệnh bình quân phải trên 15 tỷ đồng mỗi ngày, đồng thời khối lượng giao dịch bình quân vượt 200.000 cổ phiếu/ngày.

Điều kiện dành cho cổ phiếu mới khắt khe hơn. Những mã chưa có mặt trong rổ ở kỳ trước phải đạt giá trị khớp lệnh bình quân trên 20 tỷ đồng/ngày và khối lượng trên 300.000 cổ phiếu/ngày.

Sau khi vượt qua bước thanh khoản, cổ phiếu tiếp tục được xét đến tỷ lệ sở hữu Nhà nước. Theo quy định, tỷ lệ sở hữu của cổ đông Nhà nước phải dưới 15%, qua đó tập trung vào nhóm doanh nghiệp mang tính chất tư nhân rõ nét.

HOSE cũng đặt giới hạn để tránh chỉ số tập trung quá nhiều vào một ngành. Mỗi nhóm ngành cấp 2 theo chuẩn GICS chỉ được có tối đa 8 cổ phiếu.

Những mã đáp ứng đầy đủ điều kiện sẽ được xếp hạng theo giá trị vốn hóa đã điều chỉnh free-float. 25 cổ phiếu đứng đầu được lựa chọn trực tiếp vào danh mục. Với nhóm xếp từ vị trí 26 đến 40, HOSE ưu tiên các cổ phiếu đã có mặt trong kỳ trước, sau đó mới xét đến mã mới để hoàn thiện danh sách 30 cổ phiếu.

Ngoài danh mục chính thức, VNPRIVGRO còn có 10 cổ phiếu dự phòng.

Một điểm đáng chú ý của VNPRIVGRO là trọng số không chỉ phụ thuộc vào quy mô vốn hóa. HOSE còn đưa yếu tố tăng trưởng và hiệu quả kinh doanh vào phương pháp tính thông qua hai chỉ tiêu là tăng trưởng EPS và ROE bình quân.

Tăng trưởng EPS được tính trên số liệu tối đa 4 năm liên tục gần nhất. Nếu doanh nghiệp chưa có đủ dữ liệu 4 năm, HOSE sử dụng số liệu hiện có nhưng tối thiểu phải có hai năm liên tục. Trong khi đó, ROE bình quân được xác định dựa trên kết quả của ba năm gần nhất.

Từ hai chỉ tiêu này, các cổ phiếu được chấm điểm và xếp hạng. Nhóm đứng từ vị trí 1 đến 12 được áp dụng hệ số trọng số tăng trưởng 100%; nhóm 13-18 là 95%; nhóm 19-24 là 90%; còn các cổ phiếu từ vị trí 25 đến 30 áp dụng mức 85%.

Nếu doanh nghiệp không đủ dữ liệu để tính EPS lịch sử hoặc ROE bình quân, hệ số được mặc định ở mức 85%.

Để hạn chế việc một vài mã vốn hóa lớn chi phối toàn bộ chỉ số, tỷ trọng tối đa của mỗi cổ phiếu được giới hạn ở 10%. Tổng tỷ trọng của nhóm cổ phiếu có liên quan không vượt 15%, còn các cổ phiếu thuộc cùng một ngành cấp 2 không được chiếm quá 40%.

Danh mục VNPRIVGRO sẽ được xem xét định kỳ hai lần mỗi năm vào tháng 1 và tháng 7. Các dữ liệu liên quan đến free-float, số lượng cổ phiếu tính chỉ số và giới hạn tỷ trọng được cập nhật theo quý.

Với cách xây dựng này, VNPRIVGRO không chỉ lựa chọn doanh nghiệp tư nhân dựa trên quy mô và thanh khoản mà còn bổ sung yếu tố tăng trưởng lợi nhuận, hiệu quả sử dụng vốn. Chỉ số mới qua đó mở rộng hệ thống chỉ số đầu tư và chuyên đề của HOSE, bên cạnh VNDIAMOND, VNFINLEAD, VNMITECH hay VN50 Growth.